­
Adıyaman

Genel Bilgiler

16 değişik medeniyete ev sahipliği yapmış olan Adıyaman kuzeyde Malatya, batıda Kahramanmaraş, güneybatıda Gaziantep, güneydoğuda Şanlıurfa ve doğuda Diyarbakır ile komşudur. Ortadoğu ülkelerinin merkezinde yer alan Güneydoğu Torosların güneyinde, Zagros Dağlarının batısında, Basra Körfezinin kuzeyinde, binlerce yıldır Bereketli Hilal olarak bilinen toprakların üst sınırını oluşturur.

 

Kommagene Uygarlığı'nın insanlığa armağanı ihtişamlı tanrı ve kral heykelleri ile tüm dünyanın ilgi odağı olan Nemrut Dağı, her yıl ağırladığı konukları ile ülke turizmine renk katmaktadır. 1987 yılında UNESCO tarafından “Dünya Kültür Mirası” listesine alınan Nemrut Dağı'nın görkemli mezar tepesi ve çevresi, Anadolu topraklarında sözkonusu listeye dahil edilen 9 eserden biridir. 1988 yılında Milli Park ilan edilen bölge, 2004 yılında Uluslararası Turizm Yazarları ve Gazetecileri Federasyonu FİJET tarafından Turizm Oscar'ı olarak kabul edilen “Altın Elma Ödülü”ne layık görülmüştür.

 

Tarihsel zenginliği ve doğal güzelliğiyle Adıyaman, ülke ekonomisine turizmin yanısıra enerji, petrol ve yetiştirdiği tarım ürünleri ile katkıda bulunmaktadır. Yurt genelinde çıkarılan ham petrolün yaklaşık % 25'ı il genelindeki petrol kuyularından elde edilmektedir.

 

Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri arasında köprü vazifesi üstlenen kent Akdeniz Bölgesi'nin özelliklerini de kısmen taşımaktadır. Bu yönü ile hem doğuya hem de batıya açılan bir kapı konumunda olan Adıyaman, iklimi ve bitki örtüsünün çeşitliliğinde de bu üç bölgenin özelliklerini yansıtmaktadır. Emniyet ve jandarma suç istatistiklerine göre Türkiye’de en az suç işlenme oranıyla ikinci sırada yer almaktadır.

 

İli boydan boya kuşatan Fırat Nehri, irili ufaklı pek çok akarsu ve derinliklerde kaynayan şifalı suları Adıyaman'ı su bakımından zengin bir şehir yapmaktadır. İl topraklarının Fırat Nehri ile sınır oluşturan büyük bölümü, dünyanın sayılı barajları arasında yer alan Atatürk Barajı'nın suları altındadır. Başkent Samosata'yı suları altında tutan Atatürk Baraj Gölü, kent sosyal yaşamına farklı bir renk katmaktadır. Bir tatil kasabası görünümü sergileyen yöre, çeşitli su sporlarının yanısıra her yıl organize edilen yelken yarışlarına da sahne olmaktadır.

Adıyaman'ın Yüzölçümü 7.614 km2 olan kentin nüfusu 590.933'tür.

 

2206 metre yükseklikte eşsiz bir gündoğumu... Günün ilk ışıklarıyla bir bir beliren tanrı suretleri...

Tanrıların tanrısı Zeus, Apollo, Herakles, bereket ve şansı temsil eden Tanrıça Kommagene ve yanıbaşında tüm cüretkarlığı ile Kral Antiochos... Tanrıların habercisi kartal ve güç timsali Aslan'ın korumasında binlerce yıldır tüm azametiyle etrafı süzüyorlar.

 

Kommagene Uygarlığı'nın insanlığa armağanı dev tanrı heykelleri ve muhteşem rölyefler Nemrut'a “Dünyanın Sekizinci Harikası” unvanını getirirken, Adıyaman'ı “Dünya Kültür Mirası Listesi”ne taşıyor.

 

 

Nemrut'un zirvesinde göğün kızıla büründüğü görkemli gün batımında Kral I. Antiochus'un sözleri hala yankılanmaktadır:

 

“Ata hükümdarlığını devraldığım zaman tahtıma bağlı krallığı, tüm tanrıların ortak yurdu yaptım. Onları, şekli temsillerini kendi soyumun talihli köklerinin geldiği Pers ve Helenlerin eski usullerine göre çeşitli biçimlerde yapmak suretiyle, kurbanlar keserek ve şölenler düzenleyerek, eskiden beri insanlar arasında ortak bir adet olduğu üzere onurlandırdım. Zamanın tarihine dirençli bu tapınaksal mezarın temellerini göksel tahtların yakınında atmaya karar verdiğimde, bu kutsal mekan, sadece ileri yaşıma rağmen hala sıhhat ve selamet içinde olan bedenimi saran kılıfa, tanrının sevdiği ruhum Zeus-Oromasdes'in göksel tahtlarına yolcu olduktan sonra, ebedi bir istirahatgah olsun istemedim; buranın aynı zamanda bütün tanrıların ortak tahtları olmasını da kararlaştırdım...”

 

Kültür turizminden, sağlık turizmine, spor turizminden av turizmine kadar bir çok alanda zengin kaynaklara sahip olan İl, 1800 yıllık Roma döneminden kalan Cendere Köprüsü, Kommagene döneminde ticaret merkezi olarak kullanılmış olan Perre Antik Kenti, Kommagene Yazlık Yönetim Merkezi olarak kullanılmış olan Arsemia, Kommagene döneminde yapılmış ancak, Roma Bizans Memlükler tarafından da kullanılmış olan Eski Kahta Kalesi, Prenseslerin anıt mezarı olarak kullanılmış olan Karakuş Tümülüsü, gibi bir çok şahesere ev sahipliği yapmaktadır.

 

 

...Devamını Oku
Karayolu
Akdeniz Bölgesini Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerine bağlayan ana yol Adıyaman Gölbaşı ilçesinden geçmektedir. Gölbaşı İlçesi Adıyaman Merkeze 60 km mesafede olan bir ilçedir. Ayrıca Adıyaman'dan her gün Adana, Mersin, Antalya, Ankara, İstanbul, Eskişehir, Bursa, İzmir, Afyon, Uşak, Konya, Diayarbakır, Malatya, Sivas, Tokat, Amasya, Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Kahramanmaraş, Kayseri ve Şanlıurfa illerine tarifeli otobüs seferleri düzenlenmektedir.
...Devamını Oku
Havayolu
Adıyaman Hava Limanı Adıyaman ve Kahta ilçesi'nin ortasında yer almaktadır. Adıyaman İl Merkezine yaklaşık 15 Km. mesafede yer almaktadır. Bu hava limanından İstanbul ve Ankara'ya günlük uçuşlar gerçekleştirilmektedir. Ayrıca Şanlıurfa Gap Hava Limanı ve Gaziantep Hava Limanı diğer iller arasında en yakın hava limanları olarak kullanılabilmektedir.
...Devamını Oku
Demiryolu
Adıyaman merkezine 60 km mesafede bulunan Gölbaşı ilçesinden demiryolu geçmektedir.
...Devamını Oku
Matematik Konum
Enlem
Boylam
Özel Konum

Adıyaman İlinin Coğrafi Konumu
Adıyaman il merkezi Orta Fırat bölümü içinde yer alır, Kuzeyde bulunan Çelikhan ile Gerger ilçelerine ait toprakların bir kısmı Doğu Anadolu Bölgesi, Batıda bulunan Gölbaşı ile Besni ilçesinin bir kısmı ise Akdeniz Bölgesinin dâhilindedir. Adıyaman ilinin Kuzeyinde Malatya ili (Pütürge, Yeşilyurt ve Doğanşehir ilçeleri), Batıda Kahramanmaraş ili (Pazarcık ilçesi),  güneybatıda Gaziantep(Araban ilçesi), güneydoğuda Şanlıurfa ili (Siverek, Hilvan, Bozova ve Halfeti ilçeleri), doğuda ise Diyarbakır ili (Çermik ile Çüngüş ilçeleri) yer alırlar.

Adıyaman konum olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesinin kuzeybatı kesiminde, 38o 11’ ve 37o 25’kuzey enlemleri ile 39o 14’ ve 37o 31’ doğu boylamları üzerinde yer alır. Anti-Toroslar ile Fırat Nehri arasında bulunan İl eski coğrafyacı ve tarihçilere göre; Güneyde, Arap Yarımadasından, Kuzeyde Toros sıradağlarına doğru uzanan Arap Çöllerinin sona erdiği yerde, Toros sıradağlarının eteklerindeki verimli topraklarda yer almaktadır. Arap çöllerini kuzeyden bir ay gibi saran bu topraklara binlerce yıldan beri “Verimli Ayça” adı verilmiştir. Asya, Avrupa ve Afrika anakaralarından gelen, ana ticaret yollarının kesiştiği kavşakta yer alan Verimli Ayça’da Tarih boyunca büyük ticaret ve sanayi şehirleri doğmuş, yıkılmış ve yerlerine yenileri kurulmuştur. Bu bölgenin bir parçası olan Adıyaman Verimli Ayça’nın en üst sınırını oluşturur. Adıyaman ili uygun coğrafi özellikleri dolayısıyla tarihin her döneminde insanların yaşamayı tercih ettikleri bir yerleşim bölgesi olmuştur.

Temel Özellikler

Adıyaman İlinin Merkez ilçesinin yüzölçümü 1702 km2’dir. Tüm ilçeleri ile birlikte ilin kapladığı alan 7614 km2’dir. Sert ve karasal Doğu Anadolu ile Sıcak ve kurak Güneydoğu Anadolu bölgesi iklimlerinin ılıman Akdeniz iklimi ile kesiştiği çizgide yer alan Adıyaman’ın deniz seviyesinden yüksekliği 669 metredir. İlin yönlere göre uç noktalarındaki enlem ve boylamları ile ilçelerinin deniz seviyesinden yükseklikleri aşağıda iki ayrı tabloda verilmiştir.

                                                             İl’in Uç Noktaları
YÖNLER   UÇ NOKTALAR   ENLEM(Kuzey)   BOYLAM(Doğu)
Doğu Gerger-Ortanca  38o 10` 30” 39o 14` 30
Batı Gölbaşı-Yeşilova (A.Azaplı) 37o 45` 00” 37o 31` 30”
Kuzey Gerger-Cevizpınar(Bigo) 38o 11` 00” 39o 10` 00”
Güney Merkez-Gümüşkaya(Palaş) 37o 25` 00” 38o 10` 00”

                                                 İl’in Yüzölçümü ve Yükseklik

İLÇE ADI         YÜZÖLÇÜMÜ
(Km2) İL YÜZÖLÇÜMÜNE
ORANI   (o/o…) RAKIM
( Metre)
Adıyaman  1702 22,35 669
Besni 1330 17,47 1050
Çelikhan 584 7,67 1388
Gerger 702 9,22 750
Gölbaşı 784 10,30 867
Kâhta 1490 19,57 750
Samsat 338 4,44 610
Sincik 364 4,78
Tut 320 4,20 1050

Dağlık Alan:

Adıyaman’ın Kuzeyi, bol bitki ve çok çeşitli canlılar barındıran Toroslar’ın uzantısı olan ve birçok isyan ile kanlı çatışmaları tarihinde gizleyen Kavi, Balan ve Rışvan aşiret federasyonunun birçok kolunu barındıran ve onların hayvanlarına bol bitki yiyecek ve tatlı su imkânları sağlayan Malatya dağları ile kaplıdır. Güneye inildikçe yükseklik azalır artık dalgalı ve ova nitelikli araziler başlar. Oldukça verimli ve sulak araziler barındıran bu ovalar aşiretlerin bölgede kışlamaları için yeterli bir neden oluşturur . İl’in Çelikhan, Tut ve Gerger ilçelerinin hemen hemen tamamı dağlık alan özelliğindedir. Merkez, Besni ve Kâhta ilçelerinin kuzey kesimleri dağlık, güney kesimleri ise ova şeklindedir. Samsat ilçesi ise ilin en düşük seviyeli arazilerine sahiptir. İlin belli başlı dağları ile bunların rakımları aşağıdaki gibidir.

                                                           İlin En Yüksek Dağları

DAĞIN ADI                                YÜKSEKLİĞİ(m)
Akdağ(Çiyayi Sipî) 2.551
Dibek Dağı(Çiyayî Soqi) 2.549
Tucak Dağı(Çıyayi Tocik-Ulubaba) 2.553
Gördük Dağı 2.206
Nemrut Dağı 2.150
Borik Dağı 2.110
Bozdağ 1.200
Karadağ(Çıyayî Reş) 1.115

Ovalık Alan:

Adıyaman havzasında her türlü tarıma elverişli ve önemli sayılabilecek ova ve platolar ilin güney kesiminde yer almış olup, isimleri ve yüzölçümleri aşağıdaki gibidir.

 

                                                                  Başlıca Ovalar

Ova Adı Bulunduğu
Yer    Yüzölçümü
(Km2)     İl Yüzölçümüne

Oranı(%)  Yükseklik   (m)
Kâhta Ovası(Deştê Kolikê) Kâhta 832 11,0 600–700
Çakırhöyük(Keysun) Ovası Besni 326   4,0 600–700
Azaplı-İnekli Ovası Gölbaşı 450   0,5 550–650
Pınarbaşı Ovası(Deştê Bilamê)  Çelikhan 130   0,1 1450–1550

...Devamını Oku
Yeryüzü Şekilleri
Adı Tür Özellikler
Azaplı-İnekli Ovası (Gölbaşı) Ova Kaynakça : Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
Borik Dağı Dağ Kaynakça : Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
Bozdağ Dağ Kaynakça : Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
Çakırhöyük(Keysun) Ovası (Besni) Ova Kaynakça : Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
Gördük Dağı Dağ Kaynakça : Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
    İklim
    Ortalama Sıcaklık Nem