Kütahya, Afyonkarahisar ve Eskişehir üçgeninde, ‘‘Phrygia Epiktetus” yani Dağlık Frigya yerleşimi olarak tanımlanan bölge, bugün Frig Vadisi veya Frigya Vadileri olarak anılmaktadır. İl sınırları içerisinde, merkeze yedi kilometre uzaklıktaki Yeni Bosna köyünden başlayıp, Kütahya’ya 54 kilometre uzaklıktaki Ovacık köyüne kadar ilin doğusu boyunca uzanan alan; Sabuncupınar, Söğüt, İnli, Sökmen, Fındık ve İncik mağaralarının bulunduğu kuzey bölüm ile daha güneydeki Ovacık köyü, İnlice mahallesi ve çevresini kapsamaktadır. Bölge, derin vadiler tarafından şekillenen dağlık bir alan olup kolayca işlenebilen volkanik tüflerden oluşan bir jeolojik yapıya sahiptir.
TGA
Kafkaslardan Anadolu’ya göç eden bir topluluk tarafından Anadolu’da kurulduğu bilinen Frig Uygarlığı, dünyada yalnızca bu bölgede yaşamıştır ve kendinden sonra gelen medeniyetlere büyük etkilerde bulunmuştur. Kütahya’nın doğusunda eski bir yanardağ olan Türkmen Dağı'nın tüfleriyle örtülü olan Frig yaylaları; MÖ 900-600 yılları arasında Frigler tarafından iskân edilmiştir. Volkan tüfünün kolay işlenebilir bir kayaç olması Friglerin bunları oyma ve yontma yoluyla çeşitli amaçlarla kullanmalarını sağlamıştır. O dönemden Ana Tanrıça Kybele’ye adanmış açık hava tapınakları, sunaklar ve kaya mezarları ile savunma ve barınma amaçlı pek çok yapı günümüze ulaşmıştır. Daha sonra Roma ve Bizanslıların da yerleştiği bölgedeki kilise ve şapellerde, kök boyalı haçlar, meander motifleri, yazı ve fresk izleri hala seçilebilmektedir. Bölgede, Frigler ve Bizanslılar tarafından kayalara oyularak yapılmış ‘‘Deliktaş Kalesi’’ ve ‘‘Penteser Kalesi’’ denilen doğal kaleler yer almaktadır.
Frigler Hint-Avrupa kökenli oldukları halde kısa bir süre içinde Anadolululaşmışlar ve bir yandan İon öbür yandan Geç Hitit etkileri altında kalmış olmakla birlikte özgün ve Anadolu’ya has bir kültür oluşturmuşlardır. Friglerin maden ve ağaç işçiliği ile dokumacılıkta ürettikleri eserler İon piyasasında beğeni kazanmış ve bu ustalar tarafından taklit edilmişlerdir. Makara, kulplu bronz tabaklar ve bronz kazanlar; dönemin teknolojik bir başarısı olan altın, gümüş ve bronzdan yapılmış yaylı çengelli iğneler (fibulalar); değerli madenlerden giysi kemerleri, tokalar ve zengin bezemeli tekstil ürünleri; geometrik desenlerle süslü mobilya eşyaları bunlar arasındadır. Topates denilen kilim sanatı, sonraki Anadolu uygarlıklarının kilim ve halı sanatlarını etkilemiştir.
Günümüzde Kütahya, Afyon ve Eskişehir il sınırlarına yayılan Dağlık Frigya Bölgesi, Frig uygarlığının dini ritüellerine ve sosyal hayatına ilişkin izler barındırması nedeniyle evrensel değer taşımaktadır. Bu yönleriyle dünya mirası olarak önerilen Dağlık Frigya Vadisi, 2015 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır.
Kaynak: Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ''Kütahya Tanıtım Broşürü''