DİNİ VE ANITSAL YAPILAR
TAPINAK: Tanrılara ya da tanrıçalara adanan, yüksek platformlu ve sütunlu dini yapılardır.
Nasıl tanırsınız?
Yüksek platform, anıtsal bir cephe duvarı, basamaklar, sütunlar, tapınağa giriş koridoru olan pronaos, kutsal oda naos (cella), sütun başlıkları ve sunak gibi bölümler görülebilir.
Nasıl ayırt edilir?
Dört tarafı sütunlarla çevrili dikdörtgen bir yapının ortasında, ana kült heykelinin bulunduğu naos, kalın devasa duvarlarla örülmüş bir iç oda görünümündedir.
Örnekler:
Aizanoi Antik Kenti Zeus Tapınağı, Kütahya
KUTSAL ALAN (TEMENOS): Tapınak, altar (üzerinde kurban kesilen masamsı yer, kurban taşı, sunak) ve kutsal yolları içine alan, sınırlandırılmış dini bölgelerdir.
İçinde neler bulunabilir?
Tanrılara veya tanrıçalara adanmış bu dini bölgeler, gündelik yaşam alanından ayrılmıştır. Temenosta; tapınak, sunak, stoa, anıtsal giriş, kutsal yol ve diğer kült yapıları bulunabilir.
En önemli ipucu!
Tapınak görüyorsanız çevresi kesinlikle kutsal alandır. Ama bir kutsal alanın olmazsa olmazı altardır.
Örnekler:
Letoon Kutsal Alanı, Muğla
NYMPHAEUM: Su ve mimariyi birleştiren, heykellerle süslü anıtsal çeşme yapılarıdır.
Nasıl tanırsınız?
Büyük cephe, sütunlar, nişler, heykel yuvaları, su kanalları ve havuz özelliklerini birlikte görebilirsiniz.
Örnekler:
Sagalassos Antik Kenti Antoninler Çeşmesi, Burdur
NEKROPOL: Kent dışındaki toplu mezarlık alanlarıdır.
Nasıl tanırsınız?
Alanda; lahitler, mezar stelleri, kaya mezarları, oda mezarlar, anıt mezarlar (heroon) ve tümülüsler bir arada görülebilir.
Antik kentlerde nekropol alanı dışındaki kamusal ve sivil alanlarda da mezarlara rastlanır. Heroonlar, genellikle nekropolün veya kentin en görünür noktalarında yer alır.
Örnekler:
Kaunos Antik Kenti Kaya Mezarları, Muğla
BAZİLİKA: Roma döneminde hukuki, ticari ve idari faaliyetler için kullanılan büyük salonlardır. Bu yapılar daha sonra, Hristiyan mimarisinde, farklı olarak dini amaçlar için kullanılmıştır.
Nasıl tanırsınız?
İçerisi sütun dizileri ile neflere ayrılmış, dikdörtgen planlı bir yapı arayın. Apsis, girişin karşısındaki kısa duvardadır. Bu anıtsal bölüm, yarım daire biçimindedir.
Hristiyanlığın ilk dönemlerinde, mevcut bazilikalar ibadethanelere dönüştürülmüş; ilerleyen yıllarda ise bu mimari şablon kullanılarak “bazilika planlı kilise”ler inşa edilmiştir.
Örnekler:
İznik Göl Bazilikası, Bursa