Carullah bin Süleyman Camii, Manisa’nın Kula ilçesine bağlı Emre köyünde yer almaktadır. İnşa kitabesine göre, 1547-1548 yıllarında Carullah bin Süleyman tarafından inşa ettirilmiştir. Klasik Osmanlı mimarisinin bölgedeki en zarif ve en kıymetli örneklerinden biri olan yapı, halk arasında “resimli cami” olarak da bilinir.
TGA
Cami; türbe, hamam ve çeşmeden oluşan bir külliyenin parçasıdır. Dışarıdan bakıldığında kare planı, tek kubbesi ve titiz kesme taş işçiliğiyle sade bir ibadethanedir; ancak, içerisindeki kalem işi süslemeler oldukça yoğun ve ilgi çekicidir.
Caminin harim kısmı kare planlıdır ve pandantifler üzerine oturtulmuş tek bir kubbe ile örtülüdür. Son cemaat yeri, üç adet kubbeden oluşmaktadır. Kubbeler devşirme sütunlar ile batı ucunda bulunan minare kaidesi üzerinde sivri kemerlerle birleştirilmiştir. Caminin minaresi tuğladan yapılmıştır. Bahçede, açık bir abdest alma yeri mevcuttur.
TGA
Anadolu’da benzer örnekleri bulunmakla birlikte, caminin duvar yüzeylerini ve kubbesinin içini donatan duvar resimleri birçok yönden yapının nadir örnekler arasında yer almasını sağlamaktadır. Süsleme kitabesine göre, camideki kalem işi bezemelerin tezyinatı, 19. yüzyılın başlarında Şeyhzade Abdurrahman Efendi tarafından yapılmıştır.
TGA
Canlı kök boyaların kullanıldığı resimlerde; sarı, yeşil, mavi, kahverengi ve kırmızı renkler göze çarpar. Camide değişen kompozisyonların işlendiği panolar içerisinde; şehir ve deniz tasvirleri ile gemi, ibrik, perde, sehpa, vazo, ağaç, kale, bayrak, tepe, cami, merdiven, yel değirmeni ve sepet gibi simgeler ve çarkıfelek motifi gibi desenler resmedilmiştir. Süslemelerde karanfil, lale ve gül gibi çiçekler ve bitkisel motiflerin yanı sıra, tasavvufta sembolik anlamlar taşıyan meyve figürleri de çokça görülmektedir.
TGA
Camide tüm bu kalem işi duvar süslemelerinin arasında yazılar da bulunmaktadır. Harimin giriş kapısının üzerinde kitabe; kitabenin sağında maşallah, solunda ise süphanallah ibaresi görülür. Kubbe kasnağında yazılı olan Ayet’el-Kürsi, cami içerisindeki belirgin tek hat örneğidir. İsmişeriflere ise duvar yüzeyleri yerine kubbede, bir kartuşun içerisinde yer verilmiştir.
Yakın zamanda aslına sadık kalınarak restore edilmiş olan Carullah Bin Süleyman Camii, ibadete açıktır.
Kaynaklar:
Manisa Belediyesi. visit.manisa.bel.tr. “Carullah bin Süleyman Camii.”
Ongan, Arkın, Ayşe Zehra Sayın ve Ali Fuat Baysal. 2022. “Emre Köyü Carullah Bin Süleyman Camii Kalemişleri”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 56: 427-451.