TİCARİ VE İDARİ YAPILAR
AGORA (FORUM): Kentte ticaretin, sosyal ilişkilerin ve siyasi faaliyetlerin kalbi olan geniş meydandır. Agora çoğunlukla kentin en merkezi bölümünde yer alır. Ancak büyük kentlerde, yukarı agora ve aşağı agora olmak üzere iki adet anıtsal meydana rastlanır.
Nasıl tanırsınız?
Geniş ve açık bir meydan; meydanı çevreleyen sütunlu galeriler, dükkanlar; kamusal yapılar ve meydana açılan caddeler keşfettiğinizde burası bulunduğunuz antik kentin kalbinin attığı yer, yani agoradır.
Örnekler:
Sagalassos Antik Kenti Aşağı Agora, Burdur
STOA: Agoranın kenarında bulunan, insanları hava şartlarından koruyan, içinde dükkanlar da barındıran sütunlu galeridir.
Nasıl tanırsınız?
Agoradan birkaç basamak yüksekte, uzun bir sütun sırası ile arka duvarında kapılar ve bunların arkasında kapalı mekânlar görüyorsanız, burası stoadır.
Örnekler:
Assos Antik Kenti Kuzey ve Güney Stoaları,
Alinda Antik Kenti Agora Stoası ve
Milet Antik Kenti Agora Stoası gibi kalıntılar, bir zamanlar üzerleri kapalı olan ve yayalar için kaldırım niteliğindeki bu geçitleri bugün en iyi gözlemleyebileceğiniz yerler arasındadır.
Milet Antik Kenti Agora Stoası, Aydın
BOULEUTERİON: Kent meclisinin toplandığı ve siyasi kararların alındığı, mimari açıdan odeona oldukça benzeyen, basamaklı yapılardır. Bu binaların üzeri kapalıdır ve öncelikli işlevi gösteri değil, meclis faaliyetidir.
Nasıl ayırt edilir?
Çatıları günümüze ulaşamayan meclis binalarının caveası, kentin tiyatrosuna göre küçük ölçeklidir. Yarı dairesel veya düzenlenmiş oturma sıralarına sahiptir. Agora ile mekânsal olarak yakın ilişkilidir.
Örnekler:
Patara Antik Kenti Bouleuterionu, Antalya
SÜTUNLU CADDE: Kentin ana ulaşım, ticaret ve sosyal yaşam omurgasını oluşturan anıtsal caddelerdir. Cardo ve Decumanus, bir kentin planlanırken ilk çizilen unsurlarıdır.
En önemli ipucu!
Kentin ana caddeleri, kuzey-güney (cardo) ve doğu-batı (decumanus) akslarında uzanır. Ama, bu sistem her kentte kusursuz biçimde uygulanmış olmak zorunda değildir. İki ana caddenin kesiştiği veya birbirine bağlandığı noktalar, kentin merkezini anlamanıza yardımcı olabilir.
Örnekler:
Perge Antik Kenti Sütunlu Caddesi, Antalya
LİMAN: Kıyı kentlerinin ticaret, gümrük, depolama ve ulaşım merkezleridir.
Nasıl tanırsınız?
Büyük blok taşlardan dalgakıran ve mendirek kalıntıları, mermer rıhtımlar, delikli halat bağlama taşları, kalın duvarlı depo alanları ve amfora kalıntılarına dikkat edin.
En önemli ipucu!
Bazı kentlerde, liman kalıntılarına karada rastlayabilirsiniz. Bugün, Anadolu coğrafyasındaki önemli antik liman kentleri, nehirlerin taşıdığı alüvyonlar nedeniyle denizden kilometrelerce içeride kalmıştır.
Örnekler:
Phaselis Antik Kenti Limanı, Antalya
ATÖLYELER VE ÜRETİM ALANLARI: Seramik, zeytinyağı, şarap veya metal gibi ürünlerin imal edildiği fırın ve pres alanlarıdır.
Nasıl tanırsınız?
Fırın kalıntıları, pres yatakları ve taşa oyulmuş düzenekler arayın. Atölyeler ve üretilen ürünler, bir antik kentin o günkü teknolojisi ve ticari gücü hakkında önemli bilgiler verir.
Örnekler:
Afrodisias Heykel Atölyesi, Aydın