­

Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu

UNESCO Dünya Miras Listesi’ne Alınma Tarihi: 2014
Yeri: Marmara Bölgesi, Bursa İli 
Listeye Alınma Kriterleri: (i), (ii), (iii), (iv), (vi)
Kategori: Kültürel

 

Osmanlı İmparatorluğunun ilk başkenti olarak, Uludağ’ın Kuzey-Batı eteklerine kurulmuş olan Bursa ile aynı dönemde Osmanlı vakıf köyü olarak kurulan Cumalıkızık, 2014 yılında UNESCO Dünya Miras Listesine kaydedilmiştir. Kültürel kategoride Dünya Miras Listesine alınan “Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu” Dünya Miras alanı,  Orhangazi Külliyesi ve çevresini içine alan Hanlar Bölgesi, Hüdavendigar (I. Murad) Külliyesi, Yıldırım (I.Bayezid) Külliyesi, Yeşil (I. Mehmed) Külliye, Muradiye (II. Murad) Külliyesi ve Cumalıkızık Köyü olmak üzere altı bileşenden oluşmaktadır.

Hanlar Bölgesi

Osmanlı İmparatorluğunun ilk başkenti olarak kurulan ve vakıf sistemi içerisinde erken dönem Osmanlı geleneklerine göre külliye ve köylerle şekillenen Bursa’nın tarih boyunca sahip olduğu önemli ticari rolü, kentteki büyük hanlar, bedesten ve çarşılarla ortaya konulmaktadır. Hanlar Bölgesi 14. yüzyıldan bu yana kent ekonomisinin kalbi olmuştur.

Osmanlı Bursa’sının gelişmesinde önemli rol oynayan külliyeler, cami, medrese, hamam, imaret ve türbeleri ile hiç bozulmadan günümüze kadar ulaşmıştır. Kentleşme modelinin en önemli bileşeni olan ve sosyal, kültürel, dini ve eğitim faaliyetleri ile her biri birer merkez olan bu külliyeler kentin sınırlarını belirlemiş ve zaman içerisinde etraflarında gelişen mahallelerle günümüze kadar yaşayagelmişlerdir.

Cumalıkızık

Erken dönem Osmanlı kentine istisnai bir örnek olan Bursa’nın kentleşme modeli, daha sonra kurulan Osmanlı-Türk kentlerine örnek teşkil etmiştir. Bursa’nın en iyi korunmuş vakıf köyü olan ve istisnai bir kentsel planlama sistemini temsil eden Cumalıkızık, seçkin sivil mimarisi ve yaşayan halkı ile kırsal yaşantısını günümüze kadar taşımıştır. Cumalıkızık Köyü ve çevresindeki diğer vakıf köylerinin, payitaht Bursa’nın kent merkezindeki hanlar ve külliyelerle ekonomik ilişkileri, Osmanlı’nın bütün kurumlarıyla bir beylikten imparatorluk haline dönüşmesine önemli bir katkı sağlamıştır. Bursa ve Cumalıkızık bugün hala yaşayan ticari kültürü ve kente oldukça yakın kırsal yaşamın devamlılığı ile birlikte erken dönem Osmanlı kent kültürü ve yaşam şekline iyi bir örnek teşkil etmektedir. Bursa ve Cumalıkızık sahip oldukları seçkin eserlerle birlikte insanlık tarihinin önemli bir aşamasını yansıtmaktadırlar.

E-Kitap / Döküman

CUMALIKIZIK