­
ALTYAPI ve SAVUNMA YAPILARI
 
KENT KAPISI: Surların giriş noktasında hem savunma işlevi olan hem de kentin anıtsal gücünü gösteren yapılardır.
 
Nasıl tanırsınız?
 
Kent surlarının devamında açıklık, kuleler, kemerler, anıtsal bir cephe, yazıtlar, heykeller veya bezemeler görüyorsanız, burası kent kapısıdır.
 
Örnekler:
 
Hadrian Kapısı, Side Antik Kenti Anıtsal Giriş Kapısı, Efes Antik Kenti Mazeus ve Mithridates Kapısı; bugüne ulaşan anıtsal kent kapılarından bazılarıdır.  
 
Hadrian Kapısı, Antalya
 
SURLAR VE KULELER: Kenti dış tehditlere karşı koruyan, doğal araziyle bütünleşik savunma duvarlarıdır.
 
Nasıl tanırsınız?
 
Surların; en yüksek noktadan geçip geçmediğine (akropol), doğal kayalıkları kullanıp kullanmadığına, kulelerin nerelere yerleştirildiğine dikkat edin.
 
Kent surları, sürekli onarım gerektirdiği için, o kentte hüküm sürmüş medeniyetlerin hem kronolojik geçmişi hem de değişen sosyal, ekonomik ve askeri güçleri hakkında bir arşiv niteliğindedir.
 
Örnekler:
 
Ülkemizde, Priene Antik Kenti Sur Duvarları, Olba Antik Kenti Helenistik Kulesi ve Assos Antik Kenti Helenistik Surları bugün kısmen ayakta kalmış önemli savunma yapılarından bazılarıdır.
 
Assos Antik Kenti Helenistik Surları, Çanakkale
 
SU KEMERİ (AQUEDUCTUS): Suyun kaynaktan kente taşınmasını sağlayan, kemerli köprüler ve yer altı iletim düzeneklerinden oluşan sistemlerdir.
 
Nasıl tanırsınız?
 
Üst üste veya yan yana dizilmiş, köprü benzeri kemerli yapılar arayın. Bugün bir antik kentte aqueductus sisteminin en kolay fark edebileceğiniz parçası, bu devasa kemerlerdir.
 
En önemli ipucu!
 
Su kemerini tek başına değil, kentin sarnıç, çeşme, hamam ve kanalizasyon sistemiyle birlikte düşünün.
 
Örnekler:
 
Pisidia Antiokheia Su Kemerleri, Aspendos Antik Kenti Su Kemerleri ve Tyana Su Kemerleri; dönemlerinin su taşıma teknolojisini en güzel şekilde gösteren örneklerdendir.
 
Pisidia Antiokheia Su Kemerleri, Isparta
 
LATRİNA: Kentin kanalizasyon ve su sistemine bağlı olan kamusal tuvaletlerdir.
 
Nasıl tanırsınız?
 
Sahada; delikli mermer banklar ve sıralı oturma düzeni, su kanalları ve drenaj sistemi gibi ayrıntılar gözünüze çarpıyorsa burası latrinadır.
 
Örnekler:
 
Stratonikeia Antik Kenti Latrinası, Magnesia Antik Kenti Latrinası ve Efes Antik Kenti Latrinası; bugüne nispeten sağlam ulaşan latrina yapılarındandır.
 
Stratonikeia Antik Kenti Latrinası, Muğla