Üsküdar’da kendi adını verdiği mahallede yer alan Atik Valide Sultan Külliyesi, ilk yapıldığı dönem Vâlide Sultan olarak adlandırılmış, 18. yüzyılda Gülnûş Valide Sultan’ın İskele Meydanı’nda yeni bir külliye inşa ettirmesi üzerine Eski Valide, Atik Valide ya da Valide-i Atik isimleri ile anılmıştır.
Büşra Türk
II. Selim’in hasekisi ve III. Murad’ın validesi olan Nurbanu Sultan tarafından 1570-1579 yılları arasında Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. Bir tepe üzerine yapıların kademeli olarak yerleştirilen külliye; cami, medrese, tekke, sıbyan mektebi, dârülhadis, dârülkurrâ, imaret (aşhane, tabhâne, kervansaray), dârüşşifâ ve hamamdan oluşur.
Büşra Türk
Külliyenin ana yapısı olan Atik Valide Camii inşası üç safhada gerçekleşmiştir. Sinan tarafından tasarlanan cami, günümüzdeki yapının altıgen plana sahip orta bölümüdür. Merkezi kubbe, köşelerde ve mihrap çıkması üzerinde bulunan beş yarım kubbe ile çevrelenmiştir. Kuzeyinde beş birimli son cemaat yeri ile onu çevreleyen ahşap sundurma ve çifte minare yer alır. İkinci düzenleme 1582-1583 yılları arasında gerçekleşmiştir. Harimin doğu ve batı yönlerine ikişer kubbeli birer sahın, iç mekânda iki katlı mahfiller ile revaklı büyük bir şadırvan avlusu eklenmiştir. Son değişiklik ise II. Mahmud döneminde muhtemelen 1834-1835 yıllarında yapılan hünkâr kasrı ve hünkâr mahfilidir.
Büşra Türk
Kaynaklar:
TDV İslam Ansiklopedisi Web Sayfası, “Atik Valide Sultan Külliyesi”
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültürel Miras Koruma Müdürlüğü Web Sayfası, “Atik Valide Sultan Külliyesi”
İstanbul Gezilecek Yerler
Cami
İnanç-Kültür Turizmi
Valide-i Atik, Toptaşı Meydan Sk. No:1, 34664 Üsküdar/İstanbul
Valide-i Atik, Toptaşı Meydan Sk. No:1, 34664 Üsküdar/İstanbul