Afyonkarahisar ilinin jeolojik yapısı gereği, volkanik arazi üzerinde bulunan İhsaniye, İscehisar, Bayat ve Bolvadin ilçelerinde değişik biçimlerde, şapkalı veya şapkasız çok sayıda peribacası bulunmaktadır. Bunlardan Bolvadin ilçesine bağlı Özburun kasabasının Minareli Deresi’nde görülen peribacaları, farklı oluşumlarıyla dikkat çekmektedir. Kemerkaya kasabasından Bayat ilçesine doğru uzanan hat arasında peribacalarına rastlansa da Derbent köyü civarında peribacalarının yoğunlaştığı görülmektedir. Ayrıca Bayat ilçesinin İnpazarcık bölgesinde ve Mekan Yaylası’nın karşısında bulunan Eyerli Dağı’nın yamaçlarındaki dere yatakları içerisinde de peribacaları bulunmaktadır.

 

 

Peribacalarının en yoğun olduğu bölgeler, İscehisar ilçesinin Seydiler köyünden başlayarak İhsaniye ilçesinin Döğer köyüne kadar uzanan ve Afyonkarahisar Valiliği tarafından yaptırılan Turizm Kuşağı Yolu ile birbirine bağlanan hat üzerindeki yörelerdir. 

 

Seydiler içinde ve çevresindeki vadilerde, çok sayıda irili ufaklı ve farklı morfotipte peribacası bulunmaktadır. Yaklaşık 1-2 kilometrekarelik bu alan, Frig Vadisi’nde peribacalarının en güzel görüldüğü bölgedir. Afyonkarahisar-Ankara karayolunun kenarında bulunması nedeniyle Seydiler peribacaları aynı zamanda bölgede en kolay ulaşılabilen peribacalarıdır.

 

Bunun yanı sıra Karakaya köyünün Veliler, Kavruklar ve Keserler mahallelerinde; Olukpınar köyünün Öldümler mahallesinde, Ağın Dağı’nın eteklerindeki kaya yerleşimlerinin ön kısımlarında; Alanyurt kasabasında ve Selimiye köyü civarlarında ve Çatağıl köyüne 2 kilometre kala orman içinde bulunan Ornaş Kayalıkları civarında da bol miktarda peribacası bulunmaktadır.

 

 

İhsaniye ilçesine bağlı Kıyır köyünün sırtını yasladığı dağın eteklerinde; Ayazini kasabasının içinde ve yakın çevresinde, Hayranveli kasabası sınırları içinde bulunan Göynüş Vadisi’nde; Demirli köyü civarında, Bayramaliler köyü çevresinde; Döğer kasabasının Alanlı mahallesi yolunda ve Asar Kale civarında Afyonkarahisar ilinin en büyük peribacaları ve peribacası vadileri bulunmaktadır. Ayrıca Üçlerkayası köyü ve çevresinde, değişik boyut ve şekillerde, şapkalı ve şapkasız peribacaları yer almaktadır.

 

 

Toplamda uzunluğu yaklaşık 110 kilometreyi bulan köy yolları ile birbirine bağlanan bu bölgede, doğal güzelliklerin yanı sıra tarihi ören yerleri de turizmin ilgi odağıdır. Peribacalarının yanı sıra bölgede tüf kaya bloklarının insan eliyle oyulmasıyla oluşturulan kaya yerleşimleri de çok yaygındır. Kolayca işlenebilen volkanik tüflerden oluşan jeolojik yapısı sayesinde peribacalarıyla bezenmiş olan ve yüzyıllar boyunca Frig medeniyetine ev sahipliği yapan Dağlık Frigya Vadisi, 2015 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır.   

 

Kaynak: Afyonkarahisar İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.